Bóg nie jest urojeniem

      W starożytności ateistami nazywano tych, którzy zrywali z religią uznawaną przez państwo (np. Sokratesa, Arystotelesa, a także pierwszych chrześcijan); zrywali z ortodoksją Kościoła lub naruszali jedność wspólnoty wierzących (św. Grzegorz z Nysy nazywa ateistami arian i manichejczyków) lub też negowali Absolut (św. Klemens Aleksandryjski nazywa ateistą "tego, kto twierdzi, że Bóg nie istnieje").
      Biorąc pod uwagę sposób uzasadnienia ateistycznego poglądu na świat można mówić o czterech odmianach ateizmu:

      1. Intelektualny - np. kategoryczny ateizm materialistów, marksistów i pozytywistów wyjaśnia świat według własnych praw "naukowych" i "nie potrzebuje" do tego żadnego Boga; wiara w Boga i religia mają znaczenie tylko dla tych dziedzin, do których nie wkroczyły jeszcze badania naukowe, pełniąc rolę "łatającego dziury" tymczasowej niewiedzy;

      2. Emocjonalny - zwany też apodyktycznym, argumentuje niemożliwość wiary w Boga przez istnienie zła i absurdalność istnienia; głód, cierpienie, wojna, złość i brutalność, katastrofy - wykluczają wszechmocnego i dobrego Boga;

      3. Postulatywny - zakłada, że nie powinno być żadnego Boga, gdyż w takim przypadku obecny stan świata i społeczeństwa ludzkiego z wszystkimi wadami musiałby być traktowany jako wyraz Bożej woli. Po raz pierwszy o ateizmie postulatywnym (l'ateismo postulatorio) mówił Max Scheler (1874 - 1928) określając go jako walkę z prawdą o istnieniu Boga, ponieważ uniemożliwia ona pełną realizację człowieka. Albert Camus (1913 - 1960) nawoływał do rewolty przeciw Bogu w przekonaniu, że "kto wierzy w Boga i w nadzieję, uważa zło świata za zamierzone przez Boga i znosi je z poddaniem się Bogu. My jednak jesteśmy współodpowiedzialni za pomyślność wszystkich ludzi i dlatego jesteśmy zobowiązani do walki z chorobą, niewiedzą, nieszczęściem i wojną." Marksizm uważa ateizm za obowiązkowy także dlatego, że religia kieruje człowieka ku przyszłemu i złudnemu życiu, odciągając go od budowy społeczeństwa ziemskiego;

      4. Agnostycyzm - wynika z poglądu, że my o Bogu nic nie możemy wiedzieć.
      Wydaje się, że publikacja Richarda Dawkina pt. "Bóg urojony" (2006), w której autor zapowiadał atak na "Boga, wszystkich bogów, wszystko, cokolwiek nadnaturalne gdziekolwiek i kiedykolwiek zostało wynalezione", należy do różnych nurtów historycznych ateizmu. Jest w niej bowiem obecne zarówno powoływanie się na argumenty nauki; oskarżenie religii o niemożliwość wyjaśnienia problemu cierpienia; założenie, że nie powinno być żadnego Boga, jak o agnostycki sceptycyzm. Dawkins, obecnie profesor kierujący w Oxfordzie katedrą Społecznego Rozumienia Nauki, zebrał różne sposoby ataku na religie, umieścił w jednej publikacji i ogłosił, że to powinien być sposób "ofensywy ateistów" we współczesnym świecie. Za intelektualną austostradę do ateizmu uznał nauki przyrodnicze, a zwłaszcza biologię ewolucyjną. Odpowiedź na argumenty Dowkinsa pochodzi z tego samego ośrodka akademickiego, z Oxfordu. Alister McGrath, Joanna Collicuti Mc Grath, jak i R. Dowkins, swoją naukową drogę związali z tym ośrodkiem akademickim. To z pewnością ułatwia polemistom znalezienie właściwego dystansu do tematu i argumentów w dyskusji. A są one bardzo przemyślane i w sposób radykalny podważający "złudzenia Dawkinsa". Różnica między nimi jest zasadnicza: A. McGrath zaczynał studia jako ateista, a dzisiaj jest chrześcijaninem. Ze zdziwieniem słucha o początku kolejnej wojny nauki z religią, którą ogłosił Dawkins, a właśnie ukazują się liczne publikacje naukowców deklarujących swą religijność, jak np. "God's Universe" Owena Gingerich'a, znakomitego astronoma z Harvardu. Przytacza szereg tez głoszonych przez Dawkinsa, których on sam nie popiera żadnymi argumentami, posługując się jedynie siłą emocji, które wywołują. Zarzuca Dawkinsowi naturalistyczne spojrzenie na religię, podobne do wizji Feuerbacha, Marksa i Freuda.

Książka napisana ze swadą, przytaczająca szereg oczywistych i prostych sądów w obronie religii, jest godną polecenia wszystkim, których obowiązkiem jest wiedzieć w co i dlaczego wierzą. Bo z pewnością nie zadawanie pytań nie jest właściwym rozwiązaniem.


Spis treści:

Wprowadzenie do polskiego wydania
Wprowadzenie
Odpowiedź Dawkinsowi

1. Urojenia w sprawie Boga?
Wiara jest infantylna
Wiara jest irracjonalna
Argumenty na istnienie Boga?
Skrajne nieprawdopodobieństwo Boga
Bóg luk

2. Czy nauka zadała kłam istnieniu Boga?
Granice nauki?
NOMA i POMA
Wojna nauki z religią?
Zderzenie fundamentalizmów

3. Jaka jest geneza religii?
Definiowanie religii
Wiara w Boga a religia
Wirus umysłu
Niech żyje mem!

4. Czy religia jest zła?
Religia prowadzi do przemocy
Nadużywanie ideałów
Jezus i miłość nieprzyjaciół
Chrześcijaństwo i krytyka religii
Odczytywanie Starego Testamentu
Religia a jakość życia
Konkluzja

ABP JÓZEF ŻYCIŃSKI
Bóg niepojęty
Niezgoda filozofów
Rozum i tajemnica
Przyrodniczy szlak prawdy
Odszukać rzeczywistego Boga



Zobacz inne książki autora: Alister McGrath,  Joanna Collicutt McGrath