Msza Święta według Mszału Rzymskiego Świętego Piusa V

Upłynęło zaledwie trzy miesiące od wejścia w życiu motu proprio ”Summorum Ponificum”, a już na rynku księgarskim pojawiła się pierwsza pozycja, będąca zwięzłym wprowadzeniem w liturgię, sprawowaną według mszału promulgowanego przez św. Piusa V i ponownie wydanego przez bł. Jana XXIII.¹

Całość podzielona została na dwie części. W pierwszej znajdziemy kilka krótkich rozdziałów, wprowadzających czytelnika w historię rytu, język liturgiczny, wygląd ołtarza, rodzaje celebracji, porządek Mszy Świętej i różnice w ubiorze kapłana. Tę część kończą uwagi o tym, jak powinni zachować się uczestnicy Mszy Świętej.

Część druga - obrzędy Mszy Świętej – opatrzona została na marginesach dwoma rodzajami komentarzy. Przy tekście łacińskim znajdziemy informacje o tym, co w danym momencie robi kapłan i ministranci. Natomiast przy tekście polskim zamieszczono wyjaśnienie aktualnie sprawowanego obrzędu.

Trudno jest wskazywać na zalety bądź mankamenty rozdziałów wstępnych. Skoro redaktorzy założyli, że przekażą w nich kilka „istotnych informacji, które przypomną nie tylko jego (Mszału św. Piusa V – przyp. XWL) historię, ale wskażą, jak podczas tej liturgii się zachowywać i jak posługiwać się językiem łacińskim”,² nie można oczekiwać, że znajdziemy w nich to, co zwykle zamieszczane jest we wstępach do ksiąg liturgicznych i podręcznikach liturgii. Jeśli już należało by coś dodać, to rozdział traktujący o różnicach między Mszałem Piusa V i Pawła VI. Bowiem czytelnik nie znający historii liturgii może odnieść wrażenie, że ograniczają się one do języka, kroju ornatu i ustawienia kapłana plecami do wiernych.

Natomiast niewątpliwą zaletą broszury są uwagi na marginesach części drugiej, a zwłaszcza wyjaśnienia aktualnie sprawowanego obrzędu. Nie będzie chyba nadużyciem stwierdzenie, że całość stanowi swoistą katechezę mistagogiczną, osnutą wokół części stałych Mszy Świętej. Warto w tym miejscu przytoczyć choćby jedną z nich. Przy wspomnienia tajemnicy odkupienia czytamy: „Kapłan przypomina w modlitwie, że nie tylko wspominamy Chrystusa, ale że mamy do czynienia z całą tajemnicą Odkupienia, stąd też modlitwa ta nazywa się anamnezą (wspomnieniem)”.³ Pozostaje tylko mieć nadzieję, że w następnym wydaniu zostaną usunięte drobne błędy (komentarz do obrzędu mieszania wina i wody) i autor dowartościuje doksologię, kończącą Modlitwę Eucharystyczną.

Na koniec warto pokusić się o dwie uwagi.

Cieszy, że autor Wprowadzenia i komentarzy daleki jest od lansowania często spotykanej na różnych forach internetowych idei wyższości Mszy, sprawowanej według Mszału św. Piusa V nad Mszą Pawła VI. Cieszy również, że powołując się na kardynała Stefana Wyszyńskiego, kładzie nacisk na uczestnictwo świadome, by Lud Boży „nie tylko ‘był na Mszy’, ale by współdziałał z kapłanem, świadom swej wspólnoty z modlącym się Kościołem Bożym”.

Ks. Włodzimierz Lewandowski
liturgia.wiara.pl


Spis treści:

Wprowadzenie
Krótki rys historyczny
Język liturgiczny
Wygląd ołtarza
Rodzaje celebracji
Porządek Mszy Świętej
Liturgia słowa (Msza katechumenów)
Liturgia ofiary (Msza wiernych)
Różnice w ubiorze kapłana
Zachowanie uczestników podczas Mszy Świętej
Znak krzyża
Jak czytać po łacinie

Asperges (tylko we Mszach uroczystych)
Antiphon

Ordo Missae
Liturgia słowa (Msza katechumenów)
   Modlitwa u stopni ołtarza
   Antyfona na wejście
   Kyrie
   Gloria
   Kolekta
   Epistola (Lekcja)
   Graduał i Alleluja lub Traktus
   Przygotowanie do Ewangelii
   Ewangelia
   Kazanie
   Credo
Offertorium (Msza wiernych)
   Antyfona na ofiarowanie
   Ofiarowanie chleba i wina
   Okadzanie (tylko we Mszach uroczystych)
   Lavabo (Umycie rąk)
   Modlitwa do Trójcy Przenajświętszej
   Orate fratres
   Sekreta
Przeistoczenie
   Prefacja o Trójcy Przenajświętszej (odmawiana w niedziele zwykłe)
   Sanctus
KANON MSZY ŚWIĘTEJ
   Te Igitur
   In Primis
   Memento
   Communicantes
   Hanc Igitur
   Quam Oblationem
   Konsekracja chleba
   Konsekracja wina
   Unde Et Memores (Anamneza)
   Supra Quae
   Supplices
   Memento
   Nobis Quoque Peccatoribus
   Zakończenie kanonu i małe podniesienie
Komunia Święta
  Pater Noster
   Libera Nos
   Łamanie Chleba
   Agnus Dei i modlitwy o pokój
   Przygotowanie do Komunii
   Komunia kapłana
   Komunia wiernych
   Oczyszczanie kielicha
   Communio (Antyfona na Komunię)
   Postcommunio (Modlitwy po Komunii)
   Zakończenie
   Placeat Tibi (Ostatnia modlitwa)
   Błogosławieństwo
   Ostatnia Ewangelia