Twierdza wewnętrzna

Św. Teresa ukazuje w tym traktacie doskonałość wewnętrzną w alegorii zamku, czyli twierdzy, którą nazywa wewnętrzną, bo chodzi jej przede wszystkim o budowę życia wewnę- trznego. Twierdza wewnętrzna wyobraża duszę, w której mieszka Bóg nie tylko przez swoją wszechmoc, lecz także przez swoją łaskę. Tę drogę duszy do najgłębszego wnętrza swej istoty, gdzie mieszka sam Bóg, Teresa przedstawia w postaci siedmiu mieszkań twierdzy.


SPIS TREŚCI

Prolog 5
MIESZKANIE PIERWSZE
Rozdział 1
Mówi w nim o piękności i godności duszy ludzkiej.  8
Rozdział 2
Opowiada, jak wstrętna staje się dusza, gdy ją skazi grzech śmiertelny. 15

MIESZKANIE DRUGIE
Rozdział 1
Opowiada, jak bardzo potrzebna jest wytrwałość chcącemu dojść do dalszych mieszkań, i jak uporczywą wojnę zły duch wydaje duszy na tej drodze oraz jak wiele na tym zależy, byśmy na samym wstępie wybrali właściwą drogę, prosto, bez błąkania się wiodącą do celu. – Pewny i doświadczony sposób postępowania. 29


MIESZKANIE TRZECIE
Rozdział 1
Opowiada, jak nigdy, póki żyjemy na tym wygnaniu, nie ma, nawet dla dusz do wysokiego już stanu podniesionych, zupełnego bezpieczeństwa, dlatego zawsze trzeba chodzić w świętej bojaźni. 40
Rozdział 2
Mówi w dalszym ciągu o oschłościach na modlitwie i jaki może być ich skutek. Jak potrzeba nam doświadczać samych siebie i jak Pan doświadcza dusze przebywające w trzecim mieszkaniu. 47

MIESZKANIE CZWARTE
Rozdział 1
Mówi o różnicy zachodzącej między zwykłymi pociechami na rozmyślaniu, a smakami nadprzyrodzonymi, jakich Bóg użycza na wyższych stopniach modlitwy. Jak wielkiego doznała uspokojenia, gdy zrozumiała, że co innego jest myśl, a co innego rozum. Pożyteczne uwagi dla dusz, które mają częste roztargnienia na modlitwie. 57
Rozdział 2
Mówi o tym samym w dalszym ciągu i objaśnia za pomocą porównania, co to są smaki nadprzyrodzone i jak mamy się przygotowywać do ich otrzymania, nie ubiegając się o nie. 67
Rozdział 3
Mówi, co to jest modlitwa skupienia, której Pan użycza wpierw niż tej, o której była mowa w poprzednim rozdziale. – Jakie są jej skutki i czym te skutki różnią się od skutków, jakie sprawiają te smaki nadprzyrodzone, których Pan udziela. 74


MIESZKANIE PIĄTE
Rozdział 1
Zaczyna objaśniać, w jaki sposób dusza na modlitwie jednoczy się z Bogiem. – Po czym można poznać, czy to zjednoczenie nie jest złudzeniem. 87
Rozdział 2
Mówi w dalszym ciągu o tym samym. – Objaśnia modlitwę zjednoczenia za pomocą porównania. – Jakie skutki pozostawia w duszy ta modlitwa. 97
Rozdział 3
Najpierw mówi o tym samym przedmiocie. – Następnie
o innym rodzaju zjednoczenia, do którego dusza za łaską Bożą dojść może, i jak skutecznie do tego dopomaga miłość bliźniego. 106
Rozdział 4
W dalszym ciągu objaśnia jeszcze tę modlitwę zjednoczenia. – Jak wielkiej potrzeba tu uwagi, aby nas nie oszukał diabeł, czatujący na nas i usiłujący odwieść nas od zaczętej dobrej sprawy. 115

MIESZKANIE SZÓSTE
Rozdział 1
Mówi, że wraz z większymi łaskami, których Bóg zaczyna duszy użyczać, wzmagają się także jej cierpienia. – Jakie to cierpienia i jak się w nich zachowują ci, którzy już weszli do tego szóstego mieszkania. – Przestrogi pożyteczne dla dusz cierpiących utrapienia wewnętrzne. 123
Rozdział 2
Mówi o różnych sposobach, jakimi Pan rozbudza duszę. Są to łaski niewypowiedzianie wielkie i rzeczy wzniosłe, ale dusza nie powinna się ich lękać. 134
Rozdział 3
Mówi u tym samym w dalszym ciągu: w jaki sposób Bóg, gdy Mu się spodoba, mówi do duszy, i jak dusza wobec tej łaski powinna się zachować. – Znaki ku rozpoznaniu, czy nie zachodzi w tym wypadku jakie złudzenie. 140
Rozdział 4
Opowiada, jak Bóg na modlitwie zawiesza duszę przez zachwycenie, wyjście z siebie albo porwanie, co zdaniem piszącej, wszystko jest jedno. Jak duszy potrzeba wielkiego męstwa, aby była zdolna przyjąć te nadzwyczajne łaski, udzielone jej przez Pana. 152
Rozdział 5
Opowiada w dalszym ciągu o innym, różnym od poprzedniego sposobie zachwycenia, gdy Bóg podnosi duszę do siebie pewnym lotem ducha. – Jakiej tu potrzeba odwagi.
– Objaśnienie łaski, jaką Pan wzbogaca duszę w tym zachwyceniu. 163
Rozdział 6
Mówi u skutku opisanej w poprzednim rozdziale modlitwy, po którym poznaje się, czy ona jest prawdziwa, czy też jest tylko zmamieniem. – O innej jeszcze łasce, jaką Pan czyni tu duszy, aby Go tym więcej wysławiała. 170
Rozdział 7
Opowiada, w jaki sposób dusze, łaskami wyżej opisanymi obdarzone od Boga, na wspomnienie swoich grzechów boleją i żałują. – Jak wielki to błąd, nie ćwiczyć się, choćby kto był już wysoko, w pamięci na człowieczeństwo Pana
i Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa, na Jego, Mękę
i życie, i na Jego chwalebną Matkę i świętych. – Jakie nieocenione z tej pamięci płyną dla duszy korzyści. 179
Rozdział 8
Opowiada, w jaki sposób Bóg udziela siebie duszy przez widzenie umysłowe i daje pewne przestrogi. – Jakie skutki sprawia to widzenie, gdy jest prawdziwe. –Jak bardzo należy podobne łaski chować w milczeniu. 191
Rozdział 9
Objaśnia, w jaki sposób Bóg udziela się duszy w widzeniu przez wyobraźnię i jak nie należy nigdy pragnąć tej drogi. – Przyczyny tej bardzo ważnej przestrogi. Korzyści z niej wypływające. 199
Rozdział 10
Mówi o innych jaszcze łaskach, jakie Bóg, w sposób odmienny od poprzednich, na duszę wylewa, i jakie z nich wielkie wypływają dla niej korzyści. 211
Rozdział 11
Mówi o tęsknotach za Bogiem, które Pan wznieca w duszy, a które są tak gwałtowne, że mogą odebrać życie. Jak wspaniały dusza z tej łaski odnosi owoc. 215

MIESZKANIE SIÓDME
Rozdział 1
Mówi o wielkich łaskach, jakich Bóg użycza duszy, która dostąpi szczęścia wejścia do tego siódmego mieszkania.
– Jak między duszą a duchem, choć to jedna istność, zachodzi pewna różnica. 225
Rozdział 2
Mówi dalej u tym samym. – Objaśnia, czym się różni duchowe zjednoczenie z Bogiem od rzeczywistych duchowych zaślubin. – Objaśnienie tej różnicy za pomocą odpowiednich porównań. 233
Rozdział 3
Opowiada o wielkich skutkach, jakie sprawia ten najwyższy stopień modlitwy. – Jaka jest godna uwagi różnica między tymi skutkami a łaskami, jakie dusza osiąga w mieszkaniach poprzednich. 241
Rozdział 4
Kończy objaśnieniem, jaki cel i zamiar ma Pan w użyczaniu duszy takich wzniosłych łask. – Ważna i pożyteczna nauka, jak Marta zawsze powinna iść w parze z Marią. 250
Zakończenie 261